The-Whistleblower-Who-Tried-to-Stop-the-Iraq-War-Katharine-Gun’s-Risky Leak (Nederlands)

Begin 2003, terwijl Groot-Brittannië en de Verenigde Staten zich voorbereidden op oorlog in Irak, stond een jonge vertaler die voor GCHQ werkte voor een buitengewone beslissing. Catherine Gunn was 28 jaar oud en werkte als Mandarijn-vertaler bij de Britse inlichtingendienst. Haar werk bestond uit het omgaan met zeer vertrouwelijke informatie en ze was gebonden aan strikte geheimhoudingswetten. Op 31 januari 2003 las ze een e-mail die was verzonden door een officiële van de Amerikaanse National Security Agency. Het bericht vroeg om Britse hulp bij het verzamelen van inlichtingen over diplomaten van verschillende landen in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Op dat moment werden die landen als cruciaal beschouwd omdat hun steun de internationale steun voor militaire actie tegen Irak kon beïnvloeden. Gunn zei later dat ze geloofde dat de operatie bedoeld was om steun voor de komende oorlog veilig te stellen. Verontrust door wat ze had gelezen, stond ze voor een moeilijke keuze. Zwijgen en haar carrière voortzetten of alles op het spel zetten door het document te onthullen. Ze besloot in actie te komen. De geheime memo werd gelekt naar de krant Observer en gepubliceerd op 2 maart 2003. Het verhaal maakte wereldwijde krantenkoppen en droeg bij aan de groeiende publieke discussie over de Irak-oorlog. Er werd een onderzoek gestart om de bron van de lek te achterhalen. Gunn gaf uiteindelijk de verantwoordelijkheid toe en werd aangeklaagd op grond van de Officiële Geheimenwet. Als ze schuldig bevonden zou worden, zou ze mogelijk gevangenisstraf krijgen. Maar naarmate haar proces dichterbij kwam, veranderde een onvoorziene wending alles. In februari 2004 maakten de aanklagers bekend dat ze geen bewijs tegen haar zouden presenteren. De zaak werd stopgezet en Catherine Gunn kwam vrij. De regering gaf nooit een volledige openbare verklaring voor het beëindigen van de vervolging en er wordt nog steeds gediscussieerd over de redenen achter die beslissing. Voor Gunn eindigden de gevolgen echter niet daar. Werk vinden werd moeilijk. Financiële druk volgde. Tegelijkertijd vocht ze voor het recht van haar Turkse man om in het Verenigd Koninkrijk te blijven. Uiteindelijk verhuisde ze naar Turkije, waar ze zich richtte op de opvoeding van haar jonge dochter. Tien jaar na de lek reflecteerde Gunn op haar daden. Ze zei dat ze geen spijt had. Wat haar het meest teleurstelde, was het gevoel dat, ondanks de lek, ondanks publieke protesten en ondanks miljoenen mensen die tegen de oorlog marcheerden, de invasie nog steeds doorging. Toch zijn haar daden blijven weerklinken. Daniel Ellsberg, die de Pentagon Papers uitlekte tijdens de Vietnamoorlog, noemde haar onthulling een van de meest moedige lekken die hij ooit had gezien. In tegenstelling tot veel klokkenluiders handelde Gunn voordat het evenement dat ze probeerde te voorkomen had plaatsgevonden. Catherine Gunn stopte de Irak-oorlog niet, maar haar verhaal blijft een krachtig voorbeeld van een individu dat geweten boven carrière kiest, enorme persoonlijke risico’s aanvaardend in de overtuiging dat het publiek recht had te weten wat er achter gesloten deuren gebeurde. Meer dan 20 jaar later blijven haar daden belangrijke vragen oproepen over geheimhouding, verantwoordelijkheid en de verantwoordelijkheden van het burgerschap in een democratie.