Balkans-14-How-Yugoslavia-Unraveled-From-Berlin-Wall-Euphoria-to-Bosnia’s-Descent-into-War (1) (Nederlands)

Naties worden niet in één dag gebroken. Ze barsten langzaam, totdat op een dag de scheuren niet langer te negeren zijn. Tegen het einde van de jaren tachtig veranderde Europa in een adembenemend tempo. In Oost-Europa begonnen communistische regeringen, die ooit onwrikbaar leken, te vallen. In 1989 viel de Berlijnse Muur. Families die decennia lang van elkaar gescheiden waren, omhelsden elkaar weer. Voor miljoenen op het continent leek een nieuw tijdperk van vrijheid te zijn aangebroken. Toch, terwijl Europa het einde van de ene verdeling vierde, werd ergens anders stilletjes een nieuwe in de Balkan geboren. Joegoslavië stond op een kruispunt. Meer dan vier decennia was de Federatie bijeengehouden door het leiderschap van Josip Broz Tito, de idealen van broederschap en eenheid, en een delicate balans tussen zijn republieken. Nu stond die balans onder steeds grotere druk. De economische ellende zette door. Inflatie steeg. Werkloosheid bleef hoog. Het vertrouwen in de federale regering verzwakte. In de republieken deden politieke leiders steeds vaker een beroep op nationale identiteit, in plaats van op Joegoslavische eenheid. Voor veel burgers waren deze veranderingen verwarrend. Ze waren opgegroeid met de identificatie als eenvoudig Joegoslaven. Velen woonden in gemengde gemeenschappen. Vriendschappen, huwelijken en werkplekken overschreden etnische en religieuze grenzen. Buren hadden samen bruiloften gevierd. Kinderen waren naar dezelfde scholen gegaan. Weinigen konden zich voorstellen hoe snel politiek levens kon verdelen die lange tijd gedeeld waren. In Servië was Slobodan Milošević de dominante politieke figuur geworden. Hij betoogde dat Servië een sterkere stem binnen de Federatie nodig had en dat Servische gemeenschappen door heel Joegoslavië groter bescherming verdienden. Zijn boodschap resoneerde bij veel supporters die geloofden dat de constitutionele balans die was vastgesteld na Tito's dood de positie van Servië had verzwakt. Elders bekijkten velen deze ontwikkelingen echter met groeiende bezorgdheid. In Slovenië en Kroatië pleitten leiders steeds vaker voor meer politieke en economische onafhankelijkheid. Ze geloofden dat beslissingen die hun toekomsten beïnvloedden dichter bij huis genomen moesten worden, in plaats van door de federale autoriteiten in Belgrado. In heel Joegoslavië brachten verkiezingen nieuwe politieke partijen aan de macht. Velen plaatsten nationale identiteit in het hart van hun programma's. De taal van compromis werd steeds moeilijker. De taal van nationalisme werd steeds krachtiger. Gewone mensen keken met onzekerheid naar deze gebeurtenissen. De meesten hoopten nog steeds dat de Federatie op vreedzame wijze zou kunnen worden hervormd. De meesten wilden gewoon veilige banen, stabiele inkomens en een toekomst voor hun kinderen. Maar het politieke vertrouwen verdween gestaag. In juni 1991 verklaarde Slovenië zijn onafhankelijkheid. Kort daarna deed Kroatië hetzelfde. Voor het eerst sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog stond Joegoslavië voor de mogelijkheid dat zijn republieken de Federatie helemaal zouden verlaten. De federale regering was tegen de verklaringen. Het Joegoslavische Volksleger werd opgedragen om te reageren. In Slovenië begon de strijd. Wegen waren geblokkeerd. Kolonnes militaire voertuigen trokken naar de grensovergangen. Gedurende tien dagen verdedigde de jonge republiek zijn onafhankelijkheid. Vergeleken met de conflicten die zouden volgen, waren de slachtoffers relatief beperkt. De strijd eindigde met een overeenkomst die de voortgang van Slovenië's pad naar onafhankelijkheid toestond. Maar de uitkomst in Kroatië zou heel anders zijn. Daar leefden grote Servische gemeenschappen binnen de grenzen van de republiek. Velen vreesden minderheden te worden in een onafhankelijke Kroatische staat. Lokale spanningen escaleerden snel. Barricades verschenen. Gemeenschappen die generaties lang naast elkaar hadden geleefd, stonden nu voor groeiend wantrouwen. De Federatie begon uit elka