Balkans-12-Yugoslavia’s-Bold-Middle-Path-From-Non-Aligned-Rise-to-Tito’s-Death-and-Looming-Uncertainty (Nederlands)

Tussen Oost en West, 1953-1980, ligt de grootste kracht van een natie vaak in haar vermogen om haar eigen pad te kiezen. Begin jaren vijftig was Joegoslavië uit de oorlog gekomen met een vernieuwd gevoel van doelgerichtheid. Het land was aan het herbouwen, fabrieken heropenden, spoorwegen strekten zich opnieuw uit over bergen en valleien, kinderen gingen weer naar scholen die waren gebouwd voor een generatie die alleen maar conflict had gekend. Voor veel gezinnen was er voorzichtige optimisme. De toekomst leek helderder dan het verleden. Maar voorbij de grenzen van Joegoslavië was de wereld verdeeld. Aan de ene kant stonden de Verenigde Staten en hun bondgenoten. Aan de andere kant stonden de Sovjetunie en de communistische landen van Oost-Europa. Deze rivaliteit werd bekend als de Koude Oorlog. Het was een conflict dat niet werd uitgevochten door directe gevechten tussen de twee grootmachten, maar door middel van ideologie, diplomatie, spionage, nucleaire wapens en regionale oorlogen over de hele wereld. Veel landen voelden dat ze weinig keuze hadden. Ze zouden kiezen voor het Oosten of het Westen. Joegoslavië koos voor geen van beide. Nadat het in 1948 gebroken was met Joseph Stalin, weigerde Tito zijn land een satelliet van Moskou te laten worden. Tegelijkertijd wilde hij niet afhankelijk worden van de westerse mogendheden. In plaats daarvan chartte Joegoslavië een onafhankelijke koers. Het was een buitengewone beslissing. Voor een land van deze omvang vereiste het zowel zelfvertrouwen als zorgvuldige diplomatie. In 1961 verzamelde een aantal leiders uit Azië, Afrika en Europa zich in Belgrado. Onder hen waren de Indiase premier Jawaharlal Nehru, de Egyptische president Gamal Abdel Nasser, de Indonesische president Sukarno en de Ghanees president Kwame Nkrumah. Samen met Tito hielpen ze de Beweging van Niet-Gebonden Landen op te richten. De leden deelden een eenvoudig principe. Ze zouden geen instrumenten van een van beide grootmachten worden. In plaats daarvan zouden ze hun eigen nationale belangen nastreven terwijl ze vrede, samenwerking en onafhankelijkheid aanmoedigden. Belgrado werd een van de diplomatieke centra van de ontwikkelingslanden. Leiders uit onlangs onafhankelijke naties reisden naar Joegoslavië, op zoek naar vriendschap in plaats van loyaliteit. Voor Tito bracht dit prestige ver buiten de Balkan. Thuis bleef het leven verbeteren. Nieuwe woonwijken transformeerden steden. Universiteiten breidden uit. Gezondheidszorg en onderwijs werden beschikbaar voor miljoenen. De industrie groeide snel. De Adriatische kust trok bezoekers uit heel Europa. Vakantiegasten uit Groot-Brittannië, Duitsland, Frankrijk en Scandinavië ontdekten de stranden van Kroatië en Montenegro, terwijl Joegoslavische burgers genoten van vrijheden van reizen die ongewoon waren voor mensen die in socialistische landen leefden. Voor velen leek Joegoslavië het beste van beide werelden te bieden. Het bleef socialistisch. Toch was het opener dan veel van zijn buren. Voor een hele generatie leek welvaart de ontberingen van oorlog te vervangen. De slogan Broederschap en Eenheid leek te werken. Maar onder de oppervlakte waren oude identiteiten niet verdwenen. Ze waren gewoon stiller geworden. De Federatie bracht zes republieken samen, elk trots op zijn eigen geschiedenis, tradities en cultuur. Zolang de economie groeide en Tito centraal stond in het politieke leven, werden die verschillen grotendeels in balans gehouden. Weinig mensen konden zich voorstellen hoe snel die balans kon veranderen. Gedurende de jaren zestig en zeventig nam Joegoslavië een unieke plaats in de wereld in. Zijn burgers reisden vrijer dan veel mensen die elders in Oost-Europa woonden. Miljoenen staken elk jaar de grenzen over om te werken, studeren of op vakantie te gaan, terwijl bezoekers van over de hele wereld de cafés, stranden en historische steden van de Adriatische kust vulden. Het land werd niet alleen bekend om zijn prachtige landschappen, maar om iets minder zichtbaars